İlim ne kadar mühim?

İslâm tarihinin en güvenilir Kur’ân tefsîrlerinden birinin yazarı olan Fahreddîn-i Râzî (rh) (m.1149-1209), ilimle alâkalı bir bahsi tahlîl ederken, güzel bir nükteden bahsediyor:

Mâlikî Mezhebi’nin dışında kalan her üç mezheb (Hanefî, Şâfiî, Hanbelî) köpeği, “necîsü’l-ayn” kabûl eder. Yani köpek, bütünüyle necîstir, pistir. Dolayısıyla evlerde bulundurulması doğru değildir. Ancak köpek, “kelb-i muallem” olursa yani kendisine av avlama öğretilmiş ve koyunları bekleme ta‘lîm edilmişse o zaman durum değişir. Böyle eğitimli bir köpeğin ağzına alıp getirdiği av yenir, sürtünüp dolaştığı yerler temiz kabûl edilir ve onun evde bulunması da mahzûrlu olmaz.

İmam Fahreddîn-i Râzî bu kısımda bir lahza durur ve şu önemli değerlendirmede bulunur:

“Bir köpek

İlim Yolundaki Harika Hafızalar

Hıfz ve hâfıza İslâmî ilimlerde, bilhassa hadîs ilminde en mühim özelliklerindendir. Kur’ân-ı Kerîm’i sekiz günde ezberlemiş olan İmam Zühri (rh): “Kalbime tevdî‘ ettiğim ilimlerden hiç birini unutmadım. Hiçbir sözü, bir âlimin ağzından dinledikten sonra, bir daha tekrarlatmış değilim. Ezberlediğim hadîslerden yalnız birisinde şübhe edecek oldum, onu da, râvîsine sordum, ezberlediğim nasıl ise öyle çıktı” demiştir.

Ahmed bin Hanbel Hazretleri; bir milyon, yanlış okumadınız (1.000.000) hadîsi ezberlemişti. Bu rakam olağanüstü bir rakamdır. Fikir vermesi için şöyle bir misâl verebiliriz. Bu gün en geniş hadîs koleksiyonu Kenzü’l-Ummâl’dir ve bu kitap 16 cild olup içinde 46 bin hadîs vardır. 1 milyon hadîs bu ölçüye göre 320 cildin üzerinde bir rakamdır. Ortalama bu kadar cild kitap üst üste konulduğunda üç katlı bir apartmanın boyu kadardır yani yaklaşık 10 metre yüksekliğindedir.